Ciekawostki

Czy zatem w przypadku wysiewu w roku kolejnym, ale rozmnożonego już materiału siewnego, rolnik powinien uiścić dodatkową opłatę licencjonowanemu hodowcy?

Zgodnie z prawem krajowym (ustawa z 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin - Dz. U. z 2003 r. nr 137, poz. 1300 ze zm.) i unijnym (rozporządzenie Rady WE nr 2100-/94 z 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin wraz z przepisami wykonawczymi) wyłącznie prawo do wyhodowanej odmiany posiada hodowca. Wiąże się to z tym, że prawo do zarobkowego rozmnażania, przechowywania, czy też sprzedaży w celu wysiewu ma tylko hodowca i osoba przez niego upoważniona. Jednakże w przypadku rolników stosuje się tzw. odstępstwo rolne. Jest to ustawowo nadany przywilej, który umożliwia rolnikowi wysiew w swoim gospodarstwie nasion odmiany chronionej zebranych przez siebie, bez zgody hodowcy. Należy jednak pamiętać, że przywilej ten dotyczy jedynie ustawowo określonych gatunków roślin:

• na terenie Polski: żyta, owsa, jęczmienia, pszenicy zwyczajnej, pszenżyta, ziemniaków, rzepaku ozimego, kukurydzy;
• na terenie Unii Europejskiej: żyta, owsa, jęczmienia pszenicy zwyczajnej, pszenicy orkisz, pszenicy twardej, pszenżyta, ziemniaków, rzepaku, rzepiku, kanaru, ryżu, bobiku, ciecierzycy pospolitej, grochu zwyczajnego, koniczyny aleksandryjskiej, koniczyny perskiej, lucerny siewnej, łubinu żółtego, wyki siewnej, lnu oleistego (z wyłączeniem lnu włóknistego).

Niniejszy wykaz zamieszczony jest na stronie internetowej Centralnego Ośrodka Badań Odmian Roślin Uprawnych (COBORU).

Przypominamy, że wysiew nasion z własnych rozmnożeń gatunków nie wymienionych powyżej jest zabroniony. Ponadto zakazane jest używanie nasion pozyskanych jako niekwalifikowany materiał siewny, czyli taki, który nabyty został od sąsiada, na targowisku lub o przeznaczeniu na paszę. Nie wolno również wysiewać nasion pochodzących z odmian populacyjnych. Są to odmiany syntetyczne i mieszane(F1), które to należy siać wyłącznie jako licencjonowany materiał siewny posiadający świadectwo i stosowną etykietę.

Jedynym koniecznym warunkiem umożliwiającym skorzystanie z przywileju odstępstwa rolnego przez rolnika jest jego znajomość nazwy odmiany rośliny, którą zamierza wysiać. Nie posiadanie takiej wiedzy wiąże się z poniesieniem konsekwencji prawnych, a także finansowych. Ustawodawca nakazuje wnoszenie opłaty w wysokości 50% wartości kwoty licencyjnej w danym roku dla określonej odmiany na rzecz hodowcy. Sumę tą należy zapłacić w ciągu 30 dni od wysiewu. Jest to obowiązkiem rolnika i hodowca nie musi wzywać do uregulowania należności. Nakaz ten nie obowiązuje jedynie rolników, którzy posiadają gospodarstwa o powierzchni nie przekraczającej 10 ha. Ponadto rolnicy posiadający grunty orne o powierzchni w przedziale 10-30 ha zobowiązani są wnieść opłaty tylko za odmiany krajowe. W przypadku gospodarstw powyżej 30 ha konieczna jest zapłata także za odmiany zagraniczne.

Kolejną rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę jest prawo hodowcy do Informacji o wykorzystywaniu odmian będących jego własnością. W związku z powyższym powinniśmy się liczyć z tym, że hodowca może wystosować imienny wniosek o udzielenie Informacji. Prawo do tego ma także organizacja hodowców, jaką jest obecnie Agencja Nasienna Sp. z o. o. w Lesznie. Rolnik, który otrzyma taki wniosek zobligowany jest do udzielenia odpowiedzi nawet, jeśli nie wykorzystał nasion ze zbioru do siewu. Zignorowanie wezwania grozi karą grzywny do 5000 zł.

Konieczność uiszczania opłaty za korzystanie z odstępstwa rolnego oraz licencyjnej jest o tyle ważne, że stanowi jedyne źródło finansowania prac hodowlanych. Należy także pamiętać, że stosowanie kwalifikowanego materiału siewnego to najtańsza i najlepsza droga plonotwórcza roślin uprawnych. Właściwy dobór odmiany natomiast, wpływa aż w 50% na jakość i wysokość plonu. Ponadto Agencja Rynku Rolnego przyznaje dopłaty do powierzchni obsianej kwalifikantem niektórych odmian w celu zachęcania rolników do takich praktyk.

KŻ

Portal Rolniczy Agror